Wanneer we praten over diabetes en gezondheid, ligt de aandacht meestal op de bloedsuikerspiegel. Dat is begrijpelijk: glucose is eenvoudig te meten en een verhoogde bloedsuiker is een belangrijk signaal voor prediabetes of diabetes type 2. Toch vertelt de bloedsuiker niet altijd het hele verhaal.
Voordat de bloedsuiker stijgt, kan het lichaam namelijk al jarenlang steeds harder moeten werken om deze binnen normale grenzen te houden. Het onderliggende probleem is dan vaak insulineresistentie.
Wat is insulineresistentie?
Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier wordt geproduceerd. Na een maaltijd helpt insuline om glucose vanuit het bloed naar de spieren en andere lichaamscellen te brengen. Daar kan de glucose als energie worden gebruikt of tijdelijk worden opgeslagen.
Bij insulineresistentie reageren de lichaamscellen minder goed op insuline. De alvleesklier moet vervolgens steeds meer insuline produceren om dezelfde hoeveelheid glucose uit het bloed te krijgen.
In het begin lukt dat vaak nog. De bloedsuikerspiegel kan daardoor jarenlang normaal lijken, terwijl de hoeveelheid insuline in het bloed al verhoogd is. Pas wanneer de alvleesklier deze compensatie niet meer voldoende kan volhouden, begint de bloedsuiker te stijgen. Dit kan uiteindelijk leiden tot prediabetes en diabetes type 2.
Waarom kennen veel mensen deze term niet?
Insulineresistentie is bij het grote publiek veel minder bekend dan een hoge bloedsuiker. Een belangrijke reden is dat binnen de reguliere controle vooral wordt gekeken naar nuchtere glucose en HbA1c. Deze waarden laten zien hoeveel glucose er in het bloed aanwezig is, maar niet hoeveel insuline het lichaam nodig heeft om die glucosewaarde te handhaven.
Daardoor kan iemand horen dat de bloedsuiker “nog goed” is, terwijl het lichaam daar achter de schermen al veel extra insuline voor moet produceren. Insulineresistentie geeft bovendien meestal lange tijd geen duidelijke klachten.
Het is daarom belangrijk om niet alleen te vragen:
Hoe hoog is mijn bloedsuiker?
Maar ook:
Hoeveel moeite moet mijn lichaam doen om mijn bloedsuiker normaal te houden?
Waarom hangt buikvet samen met insulineresistentie?
Niet al het lichaamsvet heeft dezelfde werking. Vooral het vet dat zich diep in de buik rond de organen bevindt—het zogenoemde viscerale vet—is metabool actief.
Bij een grotere hoeveelheid buikvet kunnen meer vrije vetzuren en ontstekingsbevorderende signaalstoffen vrijkomen. Deze stoffen kunnen de werking van insuline in de lever en spieren verstoren. De lever blijft dan bijvoorbeeld glucose aan het bloed afgeven, terwijl er al voldoende glucose aanwezig is. Tegelijkertijd nemen de spieren glucose minder gemakkelijk op.
De alvleesklier reageert daarop door extra insuline te produceren. Een langdurig hoge insulinespiegel kan de opslag van overtollige energie bevorderen. Zo kunnen buikvet en insulineresistentie elkaar versterken en ontstaat een ongunstige vicieuze cirkel.
Een grotere middelomtrek is daarom een belangrijke aanwijzing voor een verhoogd metabool risico. Het is geen diagnose op zichzelf: ook slanke mensen kunnen insulineresistent zijn en niet iedereen met buikvet ontwikkelt diabetes.
Welke rol speelt geraffineerde voeding?
Geraffineerde en sterk bewerkte producten, zoals frisdrank, snoep, koek, witbrood en veel kant-en-klare producten, bevatten vaak snel beschikbare koolhydraten, veel calorieën en weinig vezels. Ze worden gemakkelijk gegeten en geven doorgaans een snellere stijging van de bloedsuiker dan vezelrijke, weinig bewerkte voeding. Daardoor moet het lichaam meer insuline inzetten.
Wanneer iemand structureel meer energie binnenkrijgt dan wordt verbruikt, kan overtollige energie worden opgeslagen als vet, onder andere rond de buik en in de lever. Dit kan de gevoeligheid voor insuline verder verminderen. Het Diabetes Fonds beschrijft eveneens dat een hoge suikerinname de vorming van buik- en levervet kan stimuleren, waardoor het lichaam minder gevoelig voor insuline kan worden.
Geraffineerde voeding is echter niet de enige oorzaak. Ook erfelijke aanleg, weinig beweging, onvoldoende slaap, langdurige stress, leeftijd, bepaalde medicijnen en hormonale aandoeningen kunnen een rol spelen.
Kijk verder dan alleen de bloedsuiker
Een verhoogde bloedsuikerspiegel is vaak een laat zichtbaar signaal van een proces dat al langer gaande is. Bij prediabetes en diabetes type 2 is insulineresistentie vaak een belangrijk onderliggend mechanisme, naast een geleidelijke afname van de insulineproductie.
Daarom richt een gezonde leefstijl zich niet alleen op het verlagen van de bloedsuiker, maar ook op het verbeteren van de insulinegevoeligheid. Gewichtsverlies bij overgewicht, vermindering van de middelomtrek, spiertraining, regelmatig bewegen, voldoende slaap en een voedingspatroon met weinig sterk bewerkte producten kunnen daaraan bijdragen.
Het doel is niet alleen een goede waarde op de glucosemeter. Het doel is dat het lichaam minder hard hoeft te werken om die waarde gezond te houden.
Begeleiding bij insulineresistentie in Hoogeveen en Ruinen
Wil je afvallen, je insulinegevoeligheid verbeteren of het risico op diabetes type 2 verkleinen? Bij FyXsio bieden we in Hoogeveen en Ruinen persoonlijke begeleiding bij insulineresistentie, overgewicht, verhoogde bloedsuikerwaarden en een ongezonde leefstijl.
We kijken samen naar voeding, beweging, spierkracht, slaap en gewoonten die invloed hebben op je gewicht en stofwisseling. Je ontvangt een praktisch leefstijl- en beweegplan dat aansluit bij jouw gezondheid, mogelijkheden en dagelijks leven.
Ook wanneer je prediabetes of diabetes type 2 hebt, kun je bij ons terecht voor aanvullende leefstijlbegeleiding. De medische controles en eventuele aanpassing van medicatie blijven altijd bij je huisarts, praktijkondersteuner of internist.
Zoek je persoonlijke begeleiding bij afvallen of insulineresistentie in Hoogeveen of Ruinen? Neem contact op met FyXsio en plan een kennismakingsgesprek met Wouter.
