Fysiotherapie voor kaak- / tinnitusklachten bij FyXsio
Heeft u last van pijn of spanning rond de kaak, moeite met kauwen, een klikkend kaakgewricht én een piep of suis in het oor? Dan kunnen deze klachten met elkaar samenhangen. Bij een deel van de mensen wordt tinnitus namelijk beïnvloed door het kaakgewricht, de kauwspieren, de nek of de houding. Dit wordt ook wel somatosensorische tinnitus genoemd.
Bij FyXsio onderzoeken we daarom niet alleen waar u de tinnitus hoort. We kijken ook naar de functie van de kaak, de nek, de betrokken spieren en de manier waarop deze gebieden tijdens dagelijkse activiteiten worden belast.
Wat is tinnitus?
Tinnitus is het horen van geluid waarvoor geen externe geluidsbron aanwezig is. Dit kan worden ervaren als:
- Een piep of hoge toon
- Suizen of ruisen
- Brommen of zoemen
- Fluiten
- Een sissend of pulserend geluid
- Een continu of wisselend geluid
- Tinnitus in één oor, beide oren of midden in het hoofd
Tinnitus kan verschillende oorzaken hebben. Gehoorverlies, langdurige blootstelling aan lawaai, medicatie, aandoeningen van het oor en veranderingen in de verwerking van geluid door het zenuwstelsel kunnen een rol spelen. De klachten komen dus niet altijd vanuit spieren of gewrichten.
Bij een specifieke groep mensen kan informatie vanuit de kaak, nek, spieren en gewrichten de tinnitus echter beïnvloeden. Wetenschappelijk onderzoek noemt dit somatosensorische tinnitus. Daarbij is er een wisselwerking tussen het gehoorsysteem en gevoelsinformatie uit het hoofd-halsgebied.
De relatie tussen kaakklachten en tinnitus
Het kaakgewricht bevindt zich direct voor het oor. Het gewricht, de kauwspieren en de omliggende structuren worden voor een groot deel aangestuurd en gevoelsmatig verwerkt via de nervus trigeminus. Informatie uit dit systeem kan invloed hebben op zenuwkernen die betrokken zijn bij de verwerking van geluid.
Overmatige spierspanning, klemmen, tandenknarsen of een verstoorde beweging van de kaak kan daardoor bij sommige mensen samengaan met tinnitus. Dit betekent niet dat het kaakgewricht iedere vorm van tinnitus veroorzaakt. Het betekent wel dat kaakklachten de intensiteit of toon van bestaande tinnitus kunnen beïnvloeden.
Aanwijzingen voor betrokkenheid van de kaak zijn:
- De tinnitus verandert bij het openen of sluiten van de mond
- Klemmen op de kiezen maakt het geluid harder of anders
- De tinnitus verandert bij het naar voren of opzij bewegen van de onderkaak
- Er is tevens pijn, vermoeidheid of spanning rond de kaak
- De kaak klikt, kraakt of blokkeert
- De mond kan minder ver of niet symmetrisch worden geopend
- De klachten zijn ontstaan of verergerd tijdens een periode van veel klemmen of tandenknarsen
- Er bestaan tevens hoofdpijn-, aangezichts- of nekklachten
Tinnitus komt regelmatig voor in combinatie met een temporomandibulaire disfunctie, oftewel een functiestoornis van het kaakgewricht en de kauwspieren. Onderzoek suggereert dat fysiotherapie bij tinnitus die samengaat met kaakklachten kan helpen om de ernst van de klachten te verminderen. De bewijskracht is echter nog beperkt en verbetering kan niet worden gegarandeerd.
Welke spieren kunnen bij kaakklachten en tinnitus betrokken zijn?
Meerdere spieren kunnen de kaakfunctie, spanning rond het oor en de gevoelsinformatie vanuit het hoofd-halsgebied beïnvloeden.
Musculus masseter
De masseter is een krachtige kauwspier aan de zijkant van de kaak. Deze spier wordt intensief gebruikt bij bijten en klemmen. Een verhoogde spanning kan samengaan met kaakpijn, vermoeidheid tijdens het kauwen, hoofdpijn en een drukkend gevoel rond het oor.
Musculus temporalis
De temporalis ligt aan de zijkant van het hoofd en helpt bij het sluiten en naar achteren bewegen van de kaak. Overbelasting kan pijn veroorzaken bij de slaap, boven de wenkbrauw, in de bovenkaak of rond het oor.
Mediale en laterale pterygoideus
Deze dieper gelegen kauwspieren sturen onder andere het openen en zijwaarts bewegen van de onderkaak. Ze zijn belangrijk voor de geleiding van het kaakgewricht. Een verstoorde samenwerking kan bijdragen aan een afwijkend bewegingspatroon, klikken, pijn en een gespannen gevoel diep rond de kaak.
Suprahyoidale spieren en musculus digastricus
Deze spieren liggen onder de onderkaak en helpen bij het openen van de mond, slikken en bewegen van het tongbeen. Hun functie hangt nauw samen met de positie van het hoofd, de tong, de onderkaak en de nek.
Sternocleidomastoideus
De sternocleidomastoideus loopt van het borstbeen en sleutelbeen naar de schedel, vlak achter het oor. Een verhoogde spierspanning kan samengaan met nekpijn, hoofdpijn, duizeligheid en pijn of druk rond het oor. Deze klachten kunnen naast tinnitus bestaan en de totale belasting van het hoofd-halsgebied vergroten.
Suboccipitale spieren
De kleine spieren direct onder de schedel regelen de fijne bewegingen en stabiliteit van het hoofd. Langdurig naar voren houden van het hoofd kan deze spieren extra belasten. Bij sommige mensen verandert de tinnitus tijdens nekbewegingen of aanspanning van deze regio.
Bovenste trapezius, levator scapulae en scaleni
Deze nek- en schouderspieren beïnvloeden de stand en beweging van het hoofd en de nek. Bij langdurige statische belasting kunnen ze overactief of gevoelig worden. Ze veroorzaken niet automatisch tinnitus, maar kunnen onderdeel zijn van een breder nekgerelateerd patroon dat de tinnitus beïnvloedt.
De relatie tussen nekspieren en tinnitus
Zenuwbanen uit de bovenste nekwervels en het hoofd-halsgebied staan in verbinding met gebieden in de hersenstam die informatie uit het gehoorsysteem verwerken. Wanneer de gevoelsinformatie vanuit spieren en gewrichten verandert, kan bij sommige mensen ook de waarneming van tinnitus veranderen.
Mogelijke aanwijzingen voor nekgerelateerde tinnitus zijn:
- Het geluid verandert bij draaien, buigen of strekken van de nek
- Druk op bepaalde nekspieren verandert tijdelijk de tinnitus
- De klachten begonnen na een nektrauma of whiplash
- Tinnitus neemt toe tijdens perioden van nekpijn
- Er zijn tevens hoofdpijn, schouderklachten of bewegingsbeperkingen
- Langdurig zitten of beeldschermwerk verergert de klachten
- De tinnitus wisselt duidelijk in luidheid of toon
Het kunnen veranderen van de tinnitus door een beweging is een aanwijzing dat somatosensorische beïnvloeding mogelijk aanwezig is. Het is op zichzelf nog geen bewijs dat een specifieke spier de oorzaak is.
Houding, kaakspanning en tinnitus
Er bestaat niet één perfecte houding die iedereen voortdurend moet aannemen. Vooral het lang aanhouden van dezelfde houding en het onvoldoende afwisselen van belasting kunnen klachten veroorzaken.
Wanneer het hoofd langdurig naar voren staat, moeten de nekspieren harder werken om het hoofd te ondersteunen. Tegelijkertijd kan de positie van de onderkaak veranderen. De kauwspieren, spieren onder de kaak en nekspieren moeten zich hierop aanpassen.
Dit kan leiden tot:
- Een verhoogde spanning in de nek- en kauwspieren
- Meer klemmen tijdens geconcentreerd werken
- Minder beweeglijkheid van de bovenste nek
- Een veranderde rustpositie van de onderkaak
- Hoofdpijn en druk rond het oor
- Toename van bestaande kaak- en tinnitusklachten
Een goede aanpak bestaat daarom niet alleen uit “rechtop zitten”. Variatie, regelmatig bewegen, een ontspannen rustpositie van de kaak en een passende werkplek zijn minstens zo belangrijk.
In rust horen de kiezen normaal gesproken niet stevig op elkaar te staan. De lippen mogen elkaar licht raken, terwijl er tussen de tanden en kiezen een kleine ruimte aanwezig blijft.
Ons onderzoek bij FyXsio
Tijdens het onderzoek brengen we in kaart of er aanwijzingen zijn dat de kaak of nek invloed heeft op uw tinnitus. We onderzoeken onder andere:
- Het openen, sluiten en zijwaarts bewegen van de kaak
- De beweeglijkheid en controle van het kaakgewricht
- Klikken, blokkeren of afwijken van de kaak
- De spanning en gevoeligheid van kauw- en nekspieren
- De beweeglijkheid van de nek en bovenrug
- De relatie tussen nekbewegingen en de tinnitus
- De invloed van aanspannen en bewegen van de kaak
- Klemmen, tandenknarsen en andere dagelijkse gewoonten
- Houding en langdurige belasting tijdens werk of slaap
- De samenwerking tussen kaak, nek, schouders en ademhaling
We beoordelen niet alleen welke spier gespannen is, maar vooral waarom deze spier steeds wordt overbelast.
Behandeling van kaakklachten bij tinnitus
Wanneer uit het onderzoek blijkt dat de kaak of nek waarschijnlijk bijdraagt aan de klachten, kan de behandeling bestaan uit:
- Manuele technieken voor de kaak, nek en bovenrug
- Behandeling van overbelaste kauw- en nekspieren
- Oefeningen voor de beweeglijkheid en controle van de kaak
- Oefeningen voor de diepe nekspieren
- Verbeteren van de samenwerking tussen kaak en nek
- Advies over klemmen, tandenknarsen en de rustpositie van de kaak
- Houdings- en werkplekadvies
- Ademhalings- en ontspanningsoefeningen
- Een persoonlijk oefenprogramma voor thuis
Indien nodig adviseren we samenwerking met de huisarts, tandarts, gnatholoog, KNO-arts of audicien. Fysiotherapie vervangt namelijk geen gehooronderzoek of medische diagnostiek.
Wat mag u van de behandeling verwachten?
Het doel is om beïnvloedbare factoren rond de kaak en nek te herkennen en te behandelen. Bij sommige mensen vermindert hierdoor de luidheid of hinder van de tinnitus. Bij anderen verandert vooral de kaakpijn, nekpijn, hoofdpijn of bewegingsvrijheid.
We kunnen vooraf niet garanderen dat tinnitus verdwijnt. De kans dat behandeling van het bewegingsapparaat relevant is, lijkt groter wanneer de tinnitus duidelijk verandert door bewegingen van de kaak of nek en wanneer er tegelijkertijd kaak- of nekklachten bestaan.
Wanneer moet tinnitus medisch worden onderzocht?
Neem contact op met uw huisarts wanneer tinnitus regelmatig aanwezig is, verergert of uw slaap, concentratie of dagelijks functioneren beïnvloedt.
Laat tinnitus met spoed beoordelen bij:
- Plotseling gehoorverlies
- Tinnitus die synchroon met de hartslag klopt
- Tinnitus na hoofdletsel
- Tinnitus in combinatie met heftige draaiduizeligheid
- Krachtsverlies of uitval van de gezichtsspieren
- Nieuwe neurologische verschijnselen
Ook aanhoudende tinnitus aan één zijde verdient medisch onderzoek.
Veelgestelde vragen
Kan een gespannen kaak tinnitus veroorzaken?
Een gespannen kaak kan bij sommige mensen bijdragen aan het ontstaan of verergeren van tinnitus. Dit geldt vooral wanneer het geluid verandert bij klemmen, kauwen of bewegen van de onderkaak. Niet iedere tinnitusklacht heeft echter een oorzaak in de kaak.
Kan fysiotherapie tinnitus verhelpen?
Fysiotherapie kan tinnitus niet altijd verhelpen. Wanneer de tinnitus aantoonbaar samenhangt met kaak- of nekklachten, kan behandeling mogelijk de luidheid of hinder verminderen. Daarnaast kunnen pijn, spanning en bewegingsbeperkingen verbeteren.
Welke spier veroorzaakt tinnitus?
Meestal is niet één afzonderlijke spier verantwoordelijk. De masseter, temporalis, pterygoidei, spieren onder de kaak en verschillende nekspieren kunnen onderdeel zijn van het klachtenpatroon. Daarom onderzoeken we de functie van het gehele kaak- en nekgebied.
Waarom wordt mijn tinnitus erger bij klemmen?
Klemmen verhoogt de activiteit van de kauwspieren en verandert de gevoelsinformatie vanuit de kaak. Bij somatosensorische tinnitus kan deze informatie de verwerking van het tinnitusgeluid tijdelijk beïnvloeden.
Moet ik met tinnitus eerst naar de huisarts?
Ja, het is verstandig om nieuwe, aanhoudende of hinderlijke tinnitus eerst medisch te laten beoordelen. Zo kunnen onder andere gehoorverlies, oorproblemen en andere mogelijke oorzaken worden onderzocht.
