Een cliënt meldde zich in de praktijk met schouderklachten. De pijn werd vooral gevoeld in het middelste gedeelte van de bovenarm. Het zijwaarts heffen van de arm was pijnlijk en moeizaam. Ook het aantrekken van een jas gaf problemen, met name bij het naar achteren brengen van de arm.
Hoewel de pijn in de bovenarm werd gevoeld, bleek tijdens het onderzoek dat we verder moesten kijken dan alleen deze plek.
Onderzoek van de schouder
We begonnen met een bewegingsonderzoek om de mobiliteit van de schouder te beoordelen. Vooral abductie – het zijwaarts heffen van de arm – veroorzaakte klachten. Ook bewegingen waarbij de arm achter het lichaam werd gebracht, waren beperkt en pijnlijk.
Daarna onderzochten we de spierspanning door middel van palpatie en voerden we spierfunctietests uit. Hierbij viel op dat er veel spanning aanwezig was boven op de schouder en in de borstregio. Vooral de pectoralis minor, oftewel de kleine borstspier, voelde gespannen aan.
De supraspinatus en de middelste schouderspier, die een belangrijke rol spelen bij het zijwaarts heffen van de arm, testten verminderd. Het heffen van de arm tegen weerstand veroorzaakte bovendien de herkenbare pijn.
Wat heeft de kleine borstspier met de bovenarm te maken?
De pectoralis minor loopt vanaf de ribben naar een uitsteeksel aan de voorzijde van het schouderblad. De spier heeft daardoor invloed op de positie en beweging van het schouderblad.
Bij het heffen van de arm bewegen de bovenarm en het schouderblad samen. Dit samenspel zorgt ervoor dat de arm soepel en gecontroleerd omhoog kan bewegen. Wanneer de kleine borstspier voortdurend veel spanning levert, kan het schouderblad meer naar voren en omlaag worden getrokken. Hierdoor kan het minder vrij of minder gunstig meebewegen.
De spieren die de arm zijwaarts heffen, waaronder de supraspinatus en de middelste schouderspier, moeten dan mogelijk harder werken of functioneren vanuit een minder gunstige uitgangspositie. Dat kan klachten veroorzaken rond de schouder, maar de pijn kan ook verderop in de bovenarm worden gevoeld.
In deze casus was de werkhypothese daarom dat de overactieve pectoralis minor bijdroeg aan de verminderde functie van de supraspinatus en de middelste schouderspier. De borstregio leek dus een belangrijke rol te spelen bij de pijn die de cliënt in de bovenarm ervoer.
Indirect behandelen
De behandeling richtte zich niet alleen op de pijnlijke bovenarm. We besteedden juist veel aandacht aan het verminderen van de spanning in de borstspieren, met name in de pectoralis minor.
Na het behandelen van deze regio kwam er meer functie terug in de spieren die betrokken zijn bij het zijwaarts heffen van de arm. Tegelijkertijd nam de pijn in de bovenarm af.
De cliënt kreeg daarnaast oefeningen mee om het herstel te ondersteunen. Deze bestonden uit het rustig rekken van de borstspieren en het voorzichtig trainen van de schouderspieren met een gecontroleerde side raise. De belasting werd afgestemd op wat op dat moment goed uitvoerbaar was.
Kijken naar het hele bewegingssysteem
Deze casus is een duidelijk voorbeeld van indirect behandelen. De plaats waar iemand pijn ervaart, is namelijk niet altijd de plaats waar de belangrijkste bijdragende factor zit. Spieren en gewrichten werken niet afzonderlijk, maar als onderdelen van één bewegingssysteem.
Dit zien we regelmatig in de praktijk. Daarom onderzoeken we niet alleen de pijnlijke plek, maar kijken we ook naar de bewegingsmogelijkheden, spierspanning, spierfunctie en samenwerking tussen verschillende lichaamsregio’s. Juist door die verbanden zorgvuldig op te sporen, kunnen we de behandeling gericht afstemmen op wat er bij de individuele cliënt speelt.
Heb je aanhoudende schouder- of bovenarmklachten? Laat deze dan individueel beoordelen. Niet iedere klacht heeft dezelfde oorzaak en bij toenemende pijn, krachtsverlies, gevoelsveranderingen of klachten na een trauma is aanvullend onderzoek belangrijk.
