Hoofdpijn kan verschillende oorzaken hebben. Soms ligt een deel van de verklaring niet in het hoofd zelf, maar in de spieren rondom de nek en schedel. In deze praktijkcasus bleek vooral de sternocleidomastoideus — een grote halsspier — veel invloed te hebben op hevige pijn en druk achter het oog.
Alsof er achter de oogbal werd gedrukt
De cliënt meldde zich met zeer heftige hoofdpijn. De klachten werden voornamelijk achter één oog gevoeld, alsof iemand vanaf de achterzijde tegen de oogbal drukte. De pijn was zo intens dat werken tijdelijk niet mogelijk was en ook dagelijkse activiteiten sterk werden beperkt.
Tijdens het onderzoek zijn meerdere spieren in de nek en rondom de schedel onderzocht. Daarbij werd onder andere gekeken naar de spieren direct onder de schedelrand. Toch bleek vooral de sternocleidomastoideus een belangrijke invloed te hebben op de herkenbare klachten.
Wat is de sternocleidomastoideus?
De sternocleidomastoideus, vaak afgekort tot SCM, loopt aan beide zijden van de nek. De spier begint bij het borstbeen en sleutelbeen en loopt schuin omhoog naar de schedel, vlak achter het oor.
De SCM helpt bij het draaien en zijwaarts buigen van het hoofd. In de spier kunnen gevoelige en gespannen plekken ontstaan, ook wel triggerpoints genoemd. Deze kunnen klachten veroorzaken op een andere plaats dan waar de triggerpoints zich bevinden. Dit noemen we referred pain of uitstralende pijn.
Mogelijke klachten vanuit de SCM
De klachten verschillen per persoon en kunnen onafhankelijk van elkaar voorkomen. Iemand hoeft dus niet alle onderstaande symptomen te ervaren.
Mogelijke klachten zijn:
- hoofdpijn in het voorhoofd, de slaap of bovenop het hoofd;
- pijn boven, rondom of achter het oog;
- een drukkend gevoel achter de oogbal;
- pijn aan de achterzijde van het hoofd;
- pijn rondom het oor, de wang, kaak of kin;
- een tranend of rood oog;
- wazig zien of moeite met scherpstellen;
- duizeligheid of misselijkheid bij hoofdbewegingen;
- oorsuizen of een vol gevoel in het oor;
- een verstopte neus, loopneus of druk in het gezicht;
- ongemak in de keel of tijdens het slikken.
De ene persoon ervaart voornamelijk hoofdpijn in het voorhoofd, terwijl een ander vooral pijn achter het oog heeft. Weer anderen ervaren klachten die op sinusproblemen lijken.
Deze verschijnselen kunnen ook andere oorzaken hebben. Daarom is zorgvuldig onderzoek belangrijk en mag niet automatisch worden aangenomen dat de SCM verantwoordelijk is.
Het effect van de behandeling
Bij deze cliënt zijn meerdere spieren behandeld. Het behandelen van de spieren onder de schedelrand gaf verlichting, maar de behandeling van de sternocleidomastoideus had het duidelijkste effect.
Tijdens het behandelen kon de bekende pijn achter het oog worden opgewekt. Na de behandeling namen de pijn en druk sterk af, tot het punt waarop de klachten niet langer beperkend waren tijdens het werk en de dagelijkse activiteiten.
Deze casus laat zien dat de plaats waar pijn wordt gevoeld niet altijd de plek is waar de klacht ontstaat. Bij hoofdpijn en druk achter het oog kan het daarom zinvol zijn om niet alleen de spieren onder de schedelrand, maar ook de spieren aan de voor- en zijkant van de nek te onderzoeken.
Let op: plotselinge, uitzonderlijk hevige of onbekende hoofdpijn moet medisch worden beoordeeld. Dat geldt ook bij koorts, sufheid, uitvalsverschijnselen, dubbelzien, krachtsverlies of een rood en pijnlijk oog.
